Sut caiff llyfrau gyda lluniau eu defnyddio mewn addysg cynradd?

“Pictures and words together telling a story- it is a magical combination” (Graham 2004: 1)

Beth yw llyfrau gyda lluniau?

Mae llyfrau gyda lluniau yn llyfr cyntaf mae plant gallu defnyddio i ddarllen, nid o reidrwydd darllen geiriau ond darllen y stori o’r lluniau. “Young children’s first experiences with books will be predominantly centered on picture books. Picture books rely on images to carry the narrative sequence and evaluation, either entirely or in combination with some text” (Whitehead, 2010, t.129).

Mae archwilio'r byd o lyfrau gyda lluniau, darganfod bod efallai y bydd gan bob un ohonynt ffordd unigryw o ddweud stori yn darparu plant gyda mathau arbennig o wybodaeth:

•          Gwybodaeth bod gemau gallu cael ei chwarae gyda lluniau a geiriau.

•          Gwybodaeth bod lluniau gallu dweud stori gydag a hebddynt eiriau.

•          Gwybodaeth bod y darllenwyr angen gwneud llawer o waith i greu ystyr o’r geiriau.

Unwaith bod gyda nhw’r wybodaeth yma bydd o’n wastad o ddefnydd iddyn nhw yn eu datblygiad fel darllenwyr ac ysgrifenwyr (Goouch and Lambirth, 2011, t.46). Nid yn unig yw llyfrau gyda lluniau yn fwynhad i’r plant ond hefyd dysgu nhw llawer ac yn datblygu nhw fel plant. "The illustrations often provide additional information not covered in the text" (Resources, 2018). Mae’r lluniau ei hun angen fod yn greadigol iawn er mwyn gallu dweud stori heb eiriau. Gall dechrau yn syml gyda lliwiau, siapau a rhifau wedyn mynd yn anoddach i emosiynau cymeriadau a’r plant yn cysylltu gyda nhw. Bydd hyn yn helpu plant i ddod yn fwy cyfarwydd gyda gwybodaeth sylfaenol ond hefyd adnabod a chysylltu gydag emosiynau eraill.

Llyfrau gyda lluniau mewn addysg cynradd

Mae’r fideo isod yn dangos sut yn union mae llyfrau gyda lluniau yn cael ei ddenfyddio yn y dosbarth.

Mae’r fideo yn arddangos llyfrau gyda lluniau mewn addysg gynradd a sut maen nhw’n agor lan dychymyg y plant. Dyma rhai o fanteision sy’n gysylltiedig â llyfrau gyda lluniau a gweler yn y fideo:

Ø  Mwynhad pur

Ø  Ygysylltu

Ø  Cyfle i siarad

Ø  Datblygu sgiliau darllen ac ysgrifennu

Ø  Ysgogi'r darllenwyr amharod

(Primary Education Network, 2018)

Llythrennedd gweledol

Y sgil sy’n cael ei ddatblygu wrth ddefnyddio llyfrau gyda lluniau yw llythrennedd gweledol. Llythrennedd gweledol yw’r gallu i ddehongli, trafod a gwneud ystyr o'r wybodaeth a gyflwynir ar ffurf delwedd, gan ymestyn ystyr llythrennedd. “The mental activities of a reader absorbed in a picture book have much in common with the processes which mature, highly competent readers employ as they read other kinds of texts, such as novels and poems” (Fox, 1994, t.159). Gellir dadlau fod llyfrau gyda lluniau yw’r cam cyntaf i fod yn ddarllenwyr llwyddiannus.

Rhestr cyfeirio

Graham, J. (2004) Cracking Good Picture Books: Teaching Literature at Key Stage 1. Sheffield: NATE.

Goouch, K. and Lambirth, A. (2011). Teaching early reading & phonics. London: Sage.

Whitehead, M. (2010). Language and literacy in the early years 0-7. 4th ed. Los Angeles: SAGE Publications, p.112.

Fox, G. (1996) Reading Picture Books…How to? In, Styles, M., Bearne, E. and Watson, V. (eds.)

Primary Education Network. (2018). The power of picture books in the primary classroom - Primary Education Network. [online] Available at: http://blogs.nottingham.ac.uk/primaryeducationnetwork/2017/06/05/power-picture-books-primary-classroom/ [Accessed 8 Feb. 2018].

Resources, U. (2018). Types of Books to Read to Young Children. [online] Ucanr.edu. Available at: http://ucanr.edu/sites/ReadytoSucceed/TypesofBooks/ [Accessed 11 Feb. 2018].