Beth ellir ei wneud i wella agweddau tuag at fathemateg yn yr ystafelloedd dosbarth cynradd Cymru?

Mathemateg mewn ysgol gynradd

Mae mathemateg yn rhan bwysig iawn yn y cwricwlwm Cymru sydd gennym ar hyn o bryd enwedig ar gyfer cyfnod allweddol 2 (7- 11 blwydd oed). Mae mathemateg hefyd yn rhan fawr o’r cwricwlwm newydd gan Graham Donaldson a bydd yn cael ei ddefnyddio ledled Cymru erbyn 2022. Mae rhifedd, gan gynnwys sgiliau rhifyddeg a thrin data, yn cael ei ddefnyddio'n eang ar draws y cwricwlwm, ac mae cymhwysedd mewn rhifedd yn hanfodol ar gyfer byw'n annibynnol a gweithio. Mae angen cyfleoedd rheolaidd i blant a phobl ifanc i ddyfnhau eu dealltwriaeth o rif ac, fel gyda llythrennedd (Donaldson, 2015). Mae rhifedd yn rhan o’r LNF (fframwaith llythrennedd a rhifedd) felly rhaid dysgu rhifedd yn drawsgwricwlaidd.

Mae mathemateg yn bwnc craidd mewn addysg gynradd. Mae addysgu a dysgu effeithiol o fathemateg yn golygu bod yr holl blant:

• Dod yn rhugl yn hanfodion mathemateg fel eu bod yn effeithlon wrth ddefnyddio a dewis yr algorithmau a'r dulliau meddyliol priodol priodol, wedi'u hategu gan gysyniadau mathemategol.

• Yn gallu datrys problemau trwy gymhwyso'u mathemateg i amrywiaeth o broblemau gyda soffistigedigrwydd cynyddol, gan gynnwys mewn cyd-destunau anghyfarwydd a modelu senarios go iawn.

• Gallu rhesymu yn fathemategol trwy ddilyn llinell ymholi a datblygu cyfiawnhad, dadl neu brawf gan ddefnyddio iaith fathemategol.

(DfE, 2012)

Agweddau tuag at fathemateg

Mae agwedd athro neu athrawes tuag at bwnc gallu cael effaith mawr ar ei ddisgyblion. “As in all areas of education the way that teachers understand mathematics themselves and their beliefs about its place in the curriculum influence the way they present it to children” (Driscoll et al, 2015). Mae llawer o athrawon yn canolbwyntio ar sicrhau bod disgyblion gallu ateb cwestiynau arholiadau/ prawf. “While the best teaching developed pupils’ conceptual understanding alongside their fluent recall of knowledge, and confidence in problem solving, too much teaching concentrated on the acquisition of disparate skills that enable pupils to pass tests and examinations but did not equip them for the next stage of education, work and life” (Ofsted, 2012). Gall hyn gwneud i blant datblygu agwedd negyddol tuag at fathemateg gan nad yw hyn eu helpu mewn sefyllfaoedd bywyd go iawn. Mae Smith a Dawes (2014) yn cefnogi hyn a chredu mai rhoi cyfleoedd i blant ddysgu y tu allan i'r ystafell ddosbarth yn ymwneud yn ôl ag amcanion penodol addysgu a dysgu mathemateg - sef, i gyfrannu at well dealltwriaeth o'r byd, gan wneud mathemateg yn ystyrlon a go iawn.

Rhoddwyd holiadur gan Joffe a Foxman (1986) i bobl ifanc 7-15 oed a daethwyd o hyd i wahaniaethau dynol diddorol ynghylch agweddau tuag at fathemateg. Roedd merched yn tueddu i fod yn llai hyderus am eu perfformiad mathemategol ac i ymgartrefu eu hunain, tra bod bechgyn yn tueddu i fynegi mwy o ddisgwyliadau o lwyddiant. Mae’r wybodaeth yma ddim yn hollol ddibynadwy gan fod o’n nifer o flynyddoedd yn ôl. Er hyn wnaeth astudiaeth ddiweddar yn defnyddio data lefel disgyblion sy'n cysylltu data ar gyrhaeddiad ac arholiad yn y Cyfnod Sylfaen a Chyfnodau Allweddol 2 i 4 i nodweddion disgyblion o'r Cyfrifiad Ysgolion Blynyddol Lefel Disgyblion (CYBLD). Y canfyddiadau allweddol o’r ymchwil oedd:

1.      Bod llwyddiant merched yn uwch na bechgyn,

2.      Yn gyffredinol, roedd gan ddisgyblion â chyfraddau absenoldeb is lefel uwch o gyflawniad academaidd.

3.      Yn gyffredinol, roedd gan ddisgyblion a enwyd yn gynharach yn y flwyddyn academaidd lefel uwch o gyflawniad academaidd na disgyblion a anwyd yn ddiweddarach yn y flwyddyn.

(Gov.wales, 2018)

Mae’r ddau ymchwil yma yn profi bod pob plentyn yn unigryw a gydag agwedd gwahanol tuag at fathemateg.

Mae’n bwysig iawn i ddisgyblion teimlo’n hyderus wrth drio pethau newydd o ran mathemateg. “If every pupil every time gave correct responses to every task we gave them in mathematics then we would have to question seriously whether we were challenging our pupils sufficiently” (Haylock and Thangata, 2007). Dyma rhai dulliau gall athrawon defnyddio wrth ddysgu mathemateg:

·         Byddwch yn sensitif i ddisgyblion unigol sy'n ymddangos yn ansicr neu bryderus trwy osod targedau realistig, sicrwydd a pheidiwch â'u rhoi dan unrhyw bwysau dianghenraid.

·         Wrth gynllunio tasgau sicrhau bod cydbwysedd rhwng her a llwyddiant.

·         Sylweddoli bod rhaid disgyblion angen mwy o amser i feddwl.

·         Datblygu ethos dosbarth lle mae disgyblion yn gwybod bod yr athro yn croesawu cwestiynau.

·         Gwneud mathemateg yn hwyl i’r disgyblion felly maen nhw am gymryd rhan.

 (Haylock and Thangata, 2007)

Sut gall mathemateg cael ei ddysgu

ABCYA

Mae ABCYA yn gwefan ar-lein sy’n cynnwys gemau mathemateg.

http://www.abcya.com/number_ninja_odd_even.htm

Yr em wnes i drio ar y wefan yma oedd odrif neu eilrif yn dibynnu pa un rydych yn dewis roedd rhaid i chi dorri’r rhifau hynny a bydd eich sgôr yn mynd lan. Mae hyn yn em syml mae disgyblion gallu chwarae mewn amser ei hun neu yn y dosbarth.

Bitesize

Mae Bitesize yn wefan creuwyd gan y BBC. Mae’r wefan yn addysgu disgyblion o 3 blwydd oed gyda’r cyfnod sylfaen lan at ddisgyblion 16 mlwydd oed i helpu gyda TGAU. Mae’r gwefan hefyd yn cynnwys 18 pwnc gwahanol nid dim ond mathemateg.

www.bbc.co.uk/guides/zxthnbk

Credaf fod y wefan yma yn ddefnyddiol iawn gan fod o’n cynnwys clipiau fideo felly mae athrawon gallu defnyddio i esbonio pwnc newydd i’r disgyblion a hefyd gemau hwyl ar gyfer disgyblion. Bydd hyn yn ffordd newydd i’r disgyblion dysgu a gallu fod yn ffordd dda i ymgysylltu plant sydd ddim gyda diddordeb mewn mathemateg.

Abacus

Mae Abacus yn becyn mae’r ysgol angen prynu i’r disgyblion ac athrawon gallu defnyddio.

https://www.activelearnprimary.co.uk/login?c=0

Wnes i glywed am y pecyn yma pan wnaeth ysgol gynradd St. Nicholas dod i wneud darlith. Roedd y disgyblion ac athro yn frwdfrydig iawn gan fod nhw gwneud popeth mathemateg trwy’r gwefan. Mae’r disgyblion yn defnyddio’r wefan i wneud cwestiynau ar dopigau gwahanol, gweithgareddau a gwaith cartref. Trwy gwblhau’r tri pheth yma mae’r disgyblion yn ennill ceiniogau a gallu prynu pethau ar gyfer ei gymeriad. Mae’r athro gallu monitro beth mae’r disgyblion yn cwblhau a hefyd marcio ei gwaith cartref. Credaf fod y gwefan yma yn dda iawn i annog pob plentyn i wneud mathemateg oherwydd roedd pawb yn y ddarlith yn dweud bod nhw mwynhau mathemateg trwy wneud o fel hyn.

Rhestr cyfeirio

DfE (2012) ‘National Curriculum of mathematics Key Stages 1 and 2 – Draft: National Curriculum review’. London: DfE. Available online at: http://media.education.gov.uk/assets/files/pdf/d/draft%20curriculum%20for%20mathematics%20key%20stages%201%202.pdf  [Accessed Apr. 16 2018]

Donaldson, G. (2015) Successful Futures: Independent review of curriculum and assessment arrangements in Wales. Caerdydd: Llywodraeth Cenedlaethol Cymru.

Driscoll, P., Lambirth, A. and Roden, J. (2015). The Primary Curriculum. A Creative Approach. 2nd ed. London: SAGE Publications.

Gov.wales. (2018). Welsh Government|Academic achievement by pupil characteristics. [online] Available at: http://gov.wales/statistics-and-research/academic-achievement-pupil-chracteristics/?lang=en [Accessed 16 Apr. 2018].

Haylock, D. and Thangata, F. (2007). Key concepts in teaching primary mathematics. Thousand Oaks, Calif.: SAGE Publications.

Joffe, L and Foxman, D. (1986) ‘Attitudes and differences: some APU findings’, in L. Burton (ed.), Girls into Maths Can Go. London: Cassell.

Ofstead (Office for Standards in Education) (2012) ‘Mathematics: Made to Measure’. London: Ofstead.

Smith, P. and Dawes, L. (2014). Subject teaching in primary education. London: SAGE.